Estudiar la toponimia d’un luec es coma jugar ai escondalhas .

E Gèli Fossat es un bòn jugaire, pron pedagogic, coma nos l’aviá fa legir li a dos ans am’un Les Noms de l’eau en Vaucluse, en cò de L’Harmattan.
 
Tòrna am’un segond librilhon, aqueu sus la Toponymie du pays d’Arles. L’obratge, en francés ditz, ben segur, un molonàs de noms d’endrechs en occitan.
 
Mai es pas tant simple.

« Li a fòrça trapèlas e faus amics », que nos avisa l’autor, « bòrd que quand lo sens premier es plus entendut, lei noms de luec son mai que d’un còp atrivats per de noms d’una forma vesina ».
 
Segur l’occitan se tròba dins la màger part d’aquelei noms d’endrechs onte marcham, laissam la veitura o que legissèm dins lo jornau… Pasmens…
 
Vaquí Verquières, la dòta en lenga occitana, que lo nom a caminat fin qu’a significar « bòna tèrra ».

L’explica nos vèn dau latin e de l’occitan.
 
Tot parier de l’Escampadou, que sèrv pèr escampar l’aiga après lo molin a Maussana.

O encara dei Segonneaux (Arle), que ditz, pròche dau Ròse, lo relarg onte s’espandís lo flume, aqueu que i laissarà de crements. Lo segonau es un terrenh restancat !
 
Mai amé La Gaze (Lei Santas) ò La Gaffe (Barbentana), lei causas s’embrolhan una briga : nos vèn segur dau latin vadum, passat a l’occitan gafa , per lo mejan de la germanisacion dau latin…
 
E nòstrei Guarrigues, se, segur, dison ben que i trobarem fòrça garrics , nos vènon pasmens de temps mai ancians, quand lei parlats dau Ligure utilisiavan aqueu mòt per dire lo plantum que cressiá sus lo rocàs.
 
Mai fin qu’ara siam totjorn dins lo ròdol de l’occitan.

Es pas lo cas amé La Galine (Sant-Romieg), que pasmens se trobariá pas mens occitan qu’aqueu nom de polalha.

Gèli Fossat nos sotalinha qu’una familha de proprietaris es ben presenta dins leis actes oficiaus tre lo sègle XIII : encara un German, Gailanus, que nos rementa qu’a l’edat mejana, la Provença èra sota admenistracion burgonda.
 
E, tot parier, podètz ben agachar la carta IGN, a Aureilles, veiretz pas que que siegue que ressembla a nòstre pavalhon auditiu.

Ges d’auricula aquí, mai simplament la piada dau proprietari d’una vilà romana, qu’eu benleu leis aviá ben desvelopadas leis aurelhas, Aurelius.
 
E es encara lo cas de Malhana. Mistral a viscut, se podem dire, sus lei tèrras d’un antic Mallius.

Se tot plen de mòts dau terraire devon un pauc ai lengas pre-latinas, coma Barbentane (la còla de Barbatus, main benleu l'autura pre latina "ber") n’i a quauqueis uns que li devon ren, coma nòstre brava Durença.
 
Ren de mai provençau qu’aquela ribiera ferotja que son nom pasmens deu ren a l’occitan : dreu qu’es pre latin mai atrivat per lo latin dur (que trobam encara dins Droma o Dordonha) e antia, que mai que d’un riu d’Auvernha se ditz Ance.
 
Enquistaire dei cartas, Gèli Fossat descava coma aquò mai de dos cents noms d’endrechs dau país que va de la Camarga a Tarascon.

E una dei rasons de se’n congostar, es ben qu’aquelei noms lei trobam quasi de’n pertot en Provença.

Toponymie du pays d’Arles, origine, évolutions et signification des noms de lieux ; Gilles Fossat, ed. L’Harmattan, (21,4/13,4) 105p. 12,50€. Lire aussi du même auteur, même éditeur : Les noms de l’eau en Vaucluse).

Boscatiers, fabricants de pasta de papier, ressaires e fustiers auràn pas l’astre de vèire la filiera bòsc auçada au cimèu avans un moment. La crisi economica es bèn aquí. Mai lo pièger es que tot lo sector sariá pas lest de far flòri, un còp qu’aquela crisi destraucarà sus una repressa.

Es aquò que s’es ausit au moment deis Assisas regionalas dau bòsc, qu’an acampat dos cents professionaus dau sector a Marselha la setmana passada.

Fibre Sud, lo boquet dei mestiers dau bòsc, aviá convidat Ludovic Guinard a retraire lei perspectivas dau sector que fa viure en Provença aperaquí sièis cents personas, levat dau bastiment, qu’utilisa totjorn que mai de bòsc.

Lo director dau pòle Economia, Energia e Prospectiva de l’institut tecnologique FCBA o ditz : «lo marcat reprendrà pas, en 2013 ; li aurà benlèu ni mai ni mens d’ obradors dubèrts, mai coma lo monde pòu mens pagar, lei surfacis de bastir seràn mendras, e lei materiaus se vendràn pas tant ».

Per la pasta de papier, l’avenir es pereu sorn, ajusta Ludovic Guinard. « La descreissença podriá èstre a doas chifras ».

Es adonc lo moment, que ditz, de milhorar l’organisacion de la filiera, bòrd que de tot biais es pas possible de frenar la davalada de la demanda. Es que li a un problèma estructurau dei gròs en Provença Aups e Còsta d’Azur. Degun pòu èstre segur de la quantitat de bòsc regionau que podrà crompar.

« Ieu que siáu ressaire, pòdi pas aver de visibilitat de l’ofèrta, e sai pas ce  que vodràn me liurar dins un an, lei boscatiers » romega Pau Coulomp, un dei mai gròs ressaires deis Aups Maritimas, e president de Fibre Bois. « Es pron malaisat de trabalhar dins aquelei condicions ».

Es aquò lo premier problèma economic dau bòsc, lei professionaus patisson per manca de certitud de trobar pron de troncs quand n’an de besonh. Lei quasi 400 boscatiers, la màger part dins leis Aups, li sufison pas, semblariá.

D’un autre costat, lo Centre Regionau de la Proprietat Forestiera e sa Cooperativa Provença Forest, contestan : « li a jamai agut lo mejan de s’entendre sus lei prètz, es la promiera empacha de la filiera » que ditz lo president de la cooperativa, Felip Bregliano.

La seguretat dau provesiment, es lo problèma qu’evòca tanben Antòni Elineau, lo responsable dei provesiments de Fibre Excellence, a Tarascon. L’ancian Tembec, ancian Cellulose du Rhône, que representa quand meme un milion cent mila tonas de bòscs dins l’an, venguts de debrossalhatges, d’embuscatges, e subretot de rapugas de rèssas.

« Lo mai important per nosautrei, es pas lo prètz que crompam lo bòsc, mai la seguretat dei provesiments, per èstre bèn segurs que l’usina anarà en continu » sotalinha francament.

Un quart mai o mens de sei bòscs vènon de Paca. Mai causan fòrça desavantatges. « Coma lei boscatiers son pichons, fau passar de contracts amé de centenaus, au mitan de 3500 contracts de provesiment que passam. » Adonc, li es malaisat de bailejar toteis aquelei provesiments amé certitud.

Pasmens aquelei bòscs regionaus creissián pauc a cha pauc dins aquelei provesiments : de 150 000 tonas en 1991 fins qu’a 400 000 t en 2007, just avans la casuda de la crisi.

Ara çò que fa chifrar Antòni Elineau, dins la perspectiva d’una sortida de crisi, es la nulitat dau transpòrt de bòsc en region. « Avèm que la rota, alòr que volèm desvelopar la venguda dei bòscs per lo camin de fèrre e per lo Ròse ».

Un autra inquietuda lo tafura ; coma lei boscatiers  auràn subreviscut a la crisi? Quant de provesiments seràn assegurats deman ? Vaquí lo paradòxa provençau : la biomassa crèisse mai, e pasmens la produccion descrèisse que mai ela tanben.

D’un autre latz, lo novèu marcat qu’es lo bòsc-energia, fa paur ais autrei mestiers. E.ON, que baileja la centrala termica de Gardana, trabalha un projèct, remplaçar lo carbon per lo bòsc. En principi auriá besonh de quasi 900 000 tonas de bòsc dins l’an per produrre d’electricitat, que nos ne’n manca en ivèrn.

Un comitat paritari ‘mé lo prefèct de Paca a validat lo projèct lo 23 de novèmbre. E se l’industriau laissa entendre que son bòsc serà importat, lei boscatiers e lei comunas qu’an desvelopat d’energia bòsc s’inquietan.

Rèsta lei fustiers, lei professionaus dau bastiment que trabalhan que mai amé lo bòsc regionau. Lei « Trofèus dau bòscs », de prèmis donats a d’entrepressas e d’arquitèctes, au moment d’aqueleis Assisas, e que trabalhan ‘mé de bòsc, fan bèn vèire que de mai en mai lo bòsc intra dins lei consctruccions. 40 professionaus li siguèron premiats.

Mai leis entrepressas demòran pichonas. Alòr, per existar, investisson dins l’inovacion, e pasmens dins la formacion d’obriers que son ara de polits saberuts dins son mestier.

L’Ostau Garcin, a Sisteron, n’es l’exemple. Per aqueu fustier lo desvolopament de son entrepressa passa per aqueu dau bòsc dins lo bastiment. La societat que siguèt fondada en 1936 emplega 45 salariats e, en 2000, s’es pagat un centre d’usinatge, qu’assegura la qualitat regulara de totei sei produchs. A l’ora d’ara vèson coma faire per investir dins un segond.

« S’acampam ara entre societats pichonas per prepausar de prètz e una qualitat au moment deis apèus d’ofèrtas publics, e aquò marcha ! » que ditz lo capolier de l’entrepressa. « Mai nos fa paur l’arribada dei majors dau bastiment que vènon te rastelar lei marcats deis artesans tre que leis avèm fa naisser ! »

Per pas vèire lei Bouygues e autrei manjar toteis aqueleis entrepressas que s’escampilhan sus lo territòri provençau, nissart e aupenc, es necessari de leis ajudar per progressar. Demandan ai poders publics d’orientar seis ajudas vèrs l’inovacion e vèrs la reduccion dau cost.

Va bèn amé lo consèu que veniá de donar Ludovic Guinard : « es lo moment de reorganisar vòstreis entrepressas per posquer destraucar de la crisi e rebombar deman. » Senon, deman podriá créisser lo bòsc regionau, e descréisser lei boscatiers que devon l’esplechar.
Un paradòxe.