Sembla que siguèt totjorn estat aquí, pasmens lo Pargue Naturau Regionau dau Verdon es ren qu’un joine de vint ans, qu’a crebat l’uou en 1997. L’aniversari serà celebrat per un molon d’eveniments festius durant l’annada e en 2018, dins lei 46 comunas dau territòri d’entre Aups e Durença. La tiera ne’n començarà lo 22 d’abriu a Bargèma per lei « Rendètz-vos dau vergier », e culminarà amé la Fèsta dau Pargue lo 23 setembre a Mostiers.
 
Un obratge rementarà, en 2018, que lo Pargue es constituit de 46 comunas, que chascuna portarà pèire an aquel armanac dau patrimòni. A l’ora que siam, la forma de l’obratge es pas clavada ; e a l'ora d'ara degun saup se farà una plaça a la lenga istorica d’aqueu país. Serà publicat a la tota fin de 2018.

« Me siáu regalat am’aquela estudi, en fin de còmpte lo mai dificíle èra de trobar l’editor, e coma lei regionaus èran pas interessats, ai mandat lo manuscrich a L’Harmattan, que m’a sonat quinze* jorns après ».
 
Documentalista dins un establiment escolari d’Arle, es pasmens per lei aigas dau despartament d’a costat, que Gèli Fossat s’es apassionat. Ven tot bèu just de publicar en francés « Les noms de l’eau en Vaucluse – Toponymie et hydronymie ».
 
Lo librlhion prefaciat per lo sociolinguista Jan-Claudi Bouvier e per Michel Tamine, de la Societat Francesa d’Onomastica, es una vista ordenada de totei lei noms de l’aiga au nòstre.
 
« Ai començat per lei noms de rius, puei ai alargat an’aquelei mòts que son en relacion amé l’aiga » que nos ditz l’autor, un dei pielons de l’IEO en Arle.
 
Segur qu’una gròssa mitat de totei lei noms de l’aiga nos venon directament de l’occitan, en Vauclusa. Que siegon  lei fònts, amé sei biais de lei qualifiar : « Font Bonne » ò « Font Puden », ò «  Font Sec » (a Bolèna) quant se pòu desinhar que per l’abséncia d’aiga…ò que siegon tot parier per lei gorgs : « Gourfaraud » que ditz lo nom de son proprietari, ò « La Grand Tine » (Le Crestet), au lengatge bèn imajat ; o encara dei gafas coma «  Le Gaf  de la Molle » (Bolèna).

Se totei aquelei nos venon dau latin, de còps que li a mesclat de galés, fau dire que lei faus amics son legion ! Amé la paraula « Aygues » per exemple, que lei cartas geograficas ne’n son claffidas. En veritat, mai que d’un còp, « aquò es la marca que l’endrech èra proprietat d’Ais de Provença o de son diocèsa » remarca Gèli Fossat, « e arriba que s’i tròba meme pas d’aiga ! ».
 
E tot parier amé l’Olièra, qu’es pas totjorn una aiga rebolhissenta, mai simplament una ribièra que passèt pròche de l’atalhier d’un Olier…
 
Lei lengas pre- romanicas marcan un bèla partida dei noms de l’aiga au nòstre, es lo signe qu’aqueu element èra tant vitau despuei longtemps, que lo monde l’aviá déjà nomat. Lei noms son demorats, invasions après invasions. Es lo cas dau «  Mardaric », ò « Merderic », amé d’autrei apelacions pròches, que ditz solament en lenga pre- indòeuropenca, que l’aiga nos ven de la montanha, ò dau rocas. « Siam luenh d’aqueleis explicas que vòlon li veire una aiga que carreja de « merda »  de « fanga » aponde l’autor. «Per nòstrei rèires, la fanga èra subretot pas mau vista, qu’es ela qu’assegurèt la qualitat dei recòltas ». Faliá aguer un pauc de coneissenças sus çò qu’es important per pas s’enganar sus l’origina dau mòt.

ASariá una error dei bèlas de crèire qu’aqueu libre parla dau monde estrech de la Vauclusa aigada. En veritat, la mitat d’aquelei mòts, e seis explicas am’aquelei, valon per la Provença, dau Gard a Niça, tant lei mòts estudiats per Gèli Fossat, se pòdon trobar a mai que d’un luec.
 
« Lo Merderic » lo trobem tanben au pè de la montanha de Lura, vèrs la Durença  ; «  lo Var » es pereu de l’autra costat de Provença, » l’Ouvèze » se tròba tanben dins Gard, e la « Loube » d’en pertot.  « Cadaracha » proche de Sorgas, es tanben un endrech conéissut entre Verdon e Durença per son centre de recercas nucleàrias. Son nom li va perqué nos ditz que li aviá una casuda per far marchar un molin. Déjà èran dins l’energia…

Les noms de l’eau en Vaucluse, toponymie et hydronymie, Gilles Fossat, ed. L’Harmattan, col. Nomino Ergo Sum. Pref. Jean-Claude Bouvier et Michel Tamine, 160 p. avec un index et une bibliographie. 17€. Diffusion 5-7 rue de l’Ecole Polytechnique – 75005 Paris.


Article écrit avec les suggestions de Guiu Garnier