A coustat de la mostro counsacrado au pintre Léo Lelée pèr lou Musèu Auguste Chabaud fin qu’à la fin de l’estiéu, sarié daumage de pas ana furna dins li loucau dóu Creddo, a dous jit de pèiro dóu Musèu.
 
Pamens es pas tant facho pèr moustra l’obro de Lelée, aquel artisto de trìo, ben de soun tèms, qu’a despareigu fa setanto an, que de nous congousta emé d’obro que fan tout vèire o legi sus l’auciprès.
 
« En verita s’erian mes en tèsto de prepara uno espausicioun sus lou libre de Gabriéu Boissy, Louange du cyprès » (Illustra en 1928 per Léo Lelée) que nous dis Miquèu Bouisson, dóu Creddo. « Pièi i’avié tant de doucumen que se sian dit que poudian n’en fa vèire mai, e avèn sourti li libre que nous parlavon d’aquel aubre, simbole mage de Prouvènço ».
 
Emé li telo de Lelée, vaqui adounc lis obro de Mistral o Delavouët, Galtier, Moucadel o Durand, en lengo nosto, que vènon a l’ajudo di tèlo de Chabaud e de Lelée sus aqueu tèmo.
 
 
L’auciprès, aquéu de leva devers lou cèu que rènd mai eisado la mountado dis amo despièi li cementèri, semblo tambèn de longo, quand es en renguiero, mena de counversacioun chuchutejanto emé si fraire…  « E noun soulamen au nostre, mai encaro tout alentour de la Mediterragno  ounte sistematicamen, es un simbole de reneissènço » soutoligno Miquèu Bouisson.
 
Avès que fin qu’à la fin d’estiéu per vous n’en rèndre comte au Centre de Rescontre, d'Estudi e de Difusioun d'Oc.

Lire aussi : Léo Lelée, pintre mouderne di tradicioun

Una antologia es un eisercici que d’ordinari s’òupèra pus sovènt sus l’òbra d’escrivans defuntats, pron de còups despuei de siècles, e qu’an pas chausit adonc de destriar d’esperelei un testimòni de son òbra que nin semblava lo rebat lo pus autenticament complit.
 
Escrivan encuei va au rebos d’aqueu biais. Quaranta cinc autors, totei vius, de tot agi e    sovènt pron joines, si son vist somondre un espaci dins aquela veirina de la producien literari contemporana pèr la Granda Provença, comprenènt tot lo territòri de la regien administrativa e sei pròchis confronts.
 
Lei tèstes son corts, de doas a cinc pajas, e cadun es precedat d’una notici que presènta l’escrivan, sovènt escricha pèr l’autor eu meme. Prosators e poètas si costejon, de còups que l’a dins la mema persona, lei tèmas e lei biais retraison la diversitat de la creacien de vuei dins lo terraire chausit. 

L’esperit d’ecumenisme que s’espandisse de mai en mai dins lei mitans de la militanci pèr la lenga a recampat en nombre a pauc près egau, pèr lei parlars provençaus, lei tenènts de l’ortografa classica em’aquelei de l’escrich mistralenc, e entre elei de còups que li a certans pron engajats dins la lucha anti-occitanista, mai qu’an pas refusat de partajar lei memei fulhets que sei bessons eterosigòtes, selon l’urosa formula de Reinié Moucadel.  
 
Un miracle de mai de la valènta chorma dau CREDD’O de Graveson qu’a complit aquela òbra de tria. Coma la perfecien es pas d’aqueu monde, d’absèncis si porran pasmens regretar (Andrieu Abbe, Sarà Laurens, Matieu Poitavin, Jan-Ive Royer, o Jan Saubrement ragantat dins un apondon, e d’autrei probable), que porran èstre en resèrva pèr una segonda edicien.

Coma que vague , botem que Escrivan encuei donarà enveja a sei legèires de cavar mai d’a fons dins la vasta producien literari de lenga d’òc que la Provènça pòrge ai letras occitanas de vuei. 

Escrivan encuei. Ediciens dau C.R.E.D.D’O. 275 p. 12 €, 16 € emé lo pòrt. De comendar au CREDD’O, 12, av. Auguste Chabaud, 13690 Graveson. 

Mai monte a passat la TransHumance ? Dins lei carrieras de Castèurainard deguna feda, e pas mai de camèu ! Solament un parèu dins sa veitura que me demanda : « perdon ! siatz d’aquí…que cercam onte es lo camp dei bèstias… »
 
TransHumance, una mena de caravanserai dau siècle XXI es una figura de proa de l’annada Marselha Provença. Deu menar a Marselha despuei lo Var d’un costat, e long dau Ròse de l’autre, jusqu’a Marselha monte arribarà lo 7 de junh, totei lei bèstias qu’an ajudat l’òme a viure au long de son istòria. E la tòca es de lei mesclar ais òmes. Lo Teatre dau Centaure, que baileja aquela escomessa, es una tropa especialisada dins l’espectacle amé lei chivaus.
 
A l’Ofici dau Torisme, vaquí lei emplegadas bèn encanhadas. « Nos an avisats esto matin que se debanariá pas ! La reson ? Pas pron de monde s’es marcat per acompanhar lei bèstias. Que mesprés per leis associacions localas que comptavan dessus ! E tot parier per lei visitors que son venguts ! »
 
Davant lo Centre Culturau, lei joines qu’aculhon lo monde dison, elei, qu’es la crenta que plòuguèsse qu’a anulat la manifestacion màger de la ciutat. Subran ajustan qu’a l’interior l’espectacle en provençau, eu, se debana bèn.

« Amé tot aquò, impossible de ne’n trobar l’orari, » rena un espectactor tant tardier coma ieu… « lo site web de Marselha Provença 2013 rensenha pas sus çò que se fa en lenga nòstra ! »
 
Un còp intrat au Centre Culturau nòu, tot chanja. Vaquí de monde per vos aculhir, per vos endraiar… Li trobam meme Michèu, l’emplegat dau CreddO, nafrat a la camba, que pasmens vos avisa monte son lei plaças lei melhoras per profichar de l’espectacle.
 
Dins la sala sorna e son galinier, un gardian testimonia sus l’escranh que finalament, de viure amé lei chivaus dins lei paluds, li aviá fa una vida de nomada sensa laissar son país. Seguisson lei tèxtes de Delavouët, bèn tròp rarament legits.
 
Nos vaquí dins lo temple de la lenga d’Òc, ben solets a far clantir la lenga demieg leis autras iniciativas de MP 2013. Romieg Jumeau, lo president dau CreddO, a portat l’idèa coma una crotz tot lo temps – longàs - qu’a degut cercar pron de mejans per reussir.
 
Mai ara que la sala bèn clafida es ravida, esquissa una riseta, aquel òme. L’idèa pega au concepte de TransHumance, s’agís d’avivar sus lo pontin l’òbra literari de Mas Felip Delavouët, de Sèrgi Bec, d’Aubanel e de Mistral, entre autres. 

Defila lo bestiari dei bastidas, dins lei filmes qu’a fach lo Cep d’Oc, es evocat sa relacion amé lei trabalhaires de la tèrra, es toteis aqueleis istòrias que s’entrecavaucan  am’aquelei dau bestiari fantastique de Provença, especialament de Camarga.
 
Ansin, après lo gardian e un pastre vièlh que dison sa relacion amé lei bèstias, Andrieu Neyton legisserà l’istòria de la Tarasca tau coma l’escriu Frederic Mistral. Drac e Bèstia dau Vacarès son tanben convocats, e entre doas dichas de ligason de la cantairis Liza, lo Chœur de la Roquette pontua de sei cants l’après dinnada.
 
Lo public sembla urós, que pica dei mans un brave moment a la tota fin.
 
Lo ser la Capouliero dau Martegue farà balar leis afogats de dança. Lo vent que bofeta e la plueja que pluejeta an fach paur ais organisaires, e enluec de la plaça, es lo Centre Culturau un còp de mai que recebrà lo monde vengut per l’unica manifestacion coerenta de Marselha Provença 2013, dedicada a la lenga occitana au nòstre.
 
Mai qu va saup ? Pas aquelei que son anats veire sus lei documents telematiques de l’organisacion, qu’a pas degut pagar quauqu’un per seguir l’afaire e publicar lei messas a jorn. Urosament que dins lei papiers esparpalhats de MP2013 aqueu trabalh fuguèt bèn fach.

Sera lou tresen cop per Attention Culture, l’assouciacioun arlatenco, que beilejo soun « Marca de Nouvè », de coutrìo ‘mé la boutigo de libre e disque Musiques Arles, e lou sousten de l’Amadip, uno assouciacioun que fa mestié d’acampa de mounde que croumpon cado mes de disque au discaire Jan Colomina, lo baile d’aquéu marcat.

Ço qu’es interessant es qu’aquelo manifestacioun es counsacrado ei libre en óucitan o que parlon de la bouvino. Mai que d’un autour o d’un editour planto caviho per tres jour a la Salo Jean et Pons Dedieu, carriero dóu 4 de setèmbre, dóu 14 au 16 de decèmbre.

Li soun espera (mai pas toujour d’un biai segur) : Marc Dumas (l’Ange d’Equinòssi), Claude Lapeyre (Dóu cimèu  e dis Eime de Ventour is Escampado), Romieg Salamon (Còntes de Provença) o de libres en francés coma lo guido eis edicion Les Nuls, La Provence pour les Nuls.

Es justament per ço que li es escri sus l’óucitanisme, óupinioun e fantasme pulèu que realita, que lou  Ceucle Occitan d’Arle, a decidi per 2012 de pas participa à l’ourganisacioun dóu marcat. 

Fau signala la journada dóu dissate, counsacrado ei nistoun, amé Yves Jourdanet (soun conte « Lou rèiaume de Sealsia »), Romieg Salamon o encaro la proufessouro Natalio Seisson, per l’albom realisa per sis escoulan (Rhônalquivir, d’un delta l’autre).

Uno bèlo astado d’editour seran presènt, coma L’aucéu Libre, Jorn, Trabucaire, Sansouire, Lou Prouvençau a l’Escolo, Prouvènço d’Aro, Fédérop, Aeloc, Credd’o…

De soutaligna tambèn la mostro foutougraphico Vovo, taureau de légende, e la proujecioun de filme sus li bouvino.

Rensegnamen  : tel. 04 90 96 59 93

Article écrit en graphie mistralienne avec les suggestions d'Alain Barthélemy

Finalament lo Credd’o veirà sei projèctes inclús dins l’operacion « Marselha Provença 2013 Capitala Europèa de la Cultura ».
 
« Venèm tot bèu just de n’èstre assabentats » que nos ditz lo president Romieg Jumeau ; « la reüssida a dependut d’un finançament dei collectivitats localas, que MP2013 reçauprà son argent, puei nos lo tornarà, dins un circuit segur estrange ».
 
La comunautat de comunas Ròse-Aupilhas-Durença, dins lo nòrd dei Bocas dau Ròse, donarà 26 000 € per que lo Credd’o pòsque participar, entre Graveson e Castèurainard, an aqueu moment unic.
 
Per comparar, es de saupre qu’un ensemble de tamborinaires e folcloristas en vèstits dau sègle XIX podrà, sensa faire clintar la lenga occitana, captar aperaquí 400 000 €, segon nòstrei fònts, per defilar a la fèsta de dubertura en janvier a Marselha.
 
Lo Centre de Rescòntres, Estudis, Documentacion e Difusion d’Òc menarà pas solet son projècte, mai melhorarà ambe la lenga d’òc lo projècte dau Teatre dau Centaure e de la companhiá Gal « Chivau Passion », dos organismes que fan mestier de teatre ambe de chivaus. 

Elei avián prepausat de far venir dau Ròse jusqu’a Marselha una bèla caravana, sus lo modèl d’un « caravanserralh », que farà veire a chasca estapa de manifestacions culturalas.
 
Es la premiera partida dau projècte dau Credd’o : « La caravana passarà per Castèurainard lo 25 de mai, onte bailejarem una jornada poetica » nos ditz Romieg Jumeau. « De gents se tendràn per carrieras per legir de tèxtes, mentre que la populacion serà convidada an una taulejada mostrosa ! » dins una jornada marcada per de carretas ramadas e de balètis.
 
Puei, lo vèspre, la sala d’espectacles de l’Estela, a l’ora d’ara en chantier de renovacion, serà plena per d’autrei jòcs poetics, « ritmats per de musicas e de projeccions sus lei muralhas. Per aquò, còmpte tengut dau projècte, avèm chausit de far veire lo bestiari, reau e fantastic, de Provença. »
 
Una segonda partida se tendrà entre prima e autona, a Graveson, e benlèu a Malhana. « Disi benlèu, qu’un elegit locau nos met d’empaches, e nos repròcha de faire participar d’intellectuaus occitanistas ! »
 
Dos jorns de collòquis son prevists amb una seria de participacions dei pus bèlas, qu’ensorniriá bensai una actitud tant minoritària coma sectària, que repròcha en d’escrivans d’acabar de mots amb una « a » puslèu qu’amb una « o », de pensar que Provença fa partida d’un ensemble de país d’Òc, o d’aver aprofichat l’amistat de l’escrivan e òme d’engatjaments Robèrt Lafont.
 
Mai, coma ditz la cançon : es sus la tinteina qu’un marin adrech deu se tenir drech … « Seriá daumatge que Malhana, patria de Frederic Mistral, se metèsse en defòra d’aquela proposicion sus la lenga nòstra, mai degun nos dirà quau convidar e quau pas convidar ! Volèm de manifestacions de qualitat » ditz, en se reguitnant lo president dau Credd’o.

Mai Romieg Jumeau, li agrada mai de valorizar lei dos elegits que, nos ditz, « an sostengut aquela idèa de tria : Max Gilles, lo president de Ròse-Aupilhas-Durença, e lo cònse de Barbentana, Jan Loís Ichartel. »
 
Aquò dich, l’organizacion d’aqueu projècte serà una escomessa per un Credd’o aclapat d’òbras. A Graveson, deu menar lo catalogatge d’una bibliotèca que còmpta mai de 50 000 obratges, siegue en lenga d'òc, siegue en francés, sus l'istòria, la literatura, leis arts e lei sciencias sciéncias dei País d'Òc. Tot aquò vèn subretot dei donacions de l'abat Petit e de son nebot José Petit, l'istorian fondator dau Credd'o.
 
Amb un solet emplegat per menar aqueu trabalh de Roman, lo Credd’o segur se va dotar d’un logiciau liure e dei competéncias necessàrias, e totara son catalòg serà en relacion amb aquelei dau Cirdòc a Besiers, dau Centre Regionau de Documentacion Occitana de Moans Sartòu (06) e mai dau Centre de Documentacion Provençala de Bolena (84).
 
E coma vòu mantenir son programa de seminaris, li fau de monde. « Entre Graveson e lei comunas dau relarg, i a mai que d’una bòna volontat que benlèu voudrà participar a l’òbra, e far respelir la pensada en mitan rurau » ajusta lo president dau Credd’o. Lei benevòls son doncas lei benvenguts. E per elei, es pas indispensable de parlar la lenga nòstra, mai solament d’aver l’enveja « per classar lei libres, leis enregistrar dins nòstre novèu logiciau, participar a l'organizacion de manifestacions ò encara de vendas de libres, eca ».
 
Per se far conéisser, basta d’escriure a rcjumeau@hotmail.fr , ò de s’adreiçar a l’emplegat dau Credd’o, Michèu Buisson, au 04 32 61 84 06, o encara d’empénher la pòrta dau Credd’o, 12 avenguda Gustau Chabaud, a Graveson.