En defòra dau CAC 40 li a lo CAC 2012 dau Consèu Regionau de Provença. Lo Consèu Artistique a la Creacien, que selecciona leis artistas d’aqueu disque, dona leis ajudas regionalas a la creacien musicala, e grava un disque qu’escampilha puei dins lei festivaus et d’autrei eveniments.

Fin qu’ara lo CAC èra gravat d’un costat per lei « musicas actualas » e d’un autre per lei « musicas tradicionalas ». Pasmens, aquelei son bèn de creaciens actualas…
Per lo premier còp en 2012 adonc a mesclat sei dos despartaments màgers : aqueu dei musicas actualas, et aqueu de la musica tradicionala.

« Fau desbugetar , bòrd que la musica trad’ es una musica de creacien. Aquò farà parlar ! » que nos ditz Pèire Bonnet. L’encargat de missien dau Consèu Regionau a la Lenga e Cultura Regionala, amé sei collègas dei Musicas Actualas, es l’artesan d’aquela mescladissa.

Que de comun entre la votz doça d’Ottilie, que canta francés de « canson francesa », l’anglofòna B. Rippert que canta « Show your face » ‘mé son grop OK Bonnie, e Moussu T e Lei Jovents que canton sus lo pontin « Mademoiselle Marseille », o encara lo bèn tròp rare Gaël Hemery e son ispanisanta cançon d’òc ?

« Es un biais per lei musicians occitans de faire passar son òbra, de far conéisser son trabalh fòra dau ceucle » e d’èstre reconoissuts coma musicians de creacien, una nocien que còmpta fòrça per Pèire Bonnet.

Leis artistas gravats sus lo « CAC 2012 » son chausits dins un comitat de seleccien e sembla pas pus mau de far ausir a d’autrei professionaus lo gaubi deis artistas d’expressien occitana.

« Es una promocien per leis artistas qu’èron renjats dins la categoria « musicas patrimonialas » de far ausir que son bèn de creatius » qu’ajusta l’encargat de missien. « E faut bèn dire que totei an una vitalitat dei bèlas, que son dins lo trobar, e que mai que d’un a un gròs talent ».

D’escotar per exèmple D’Aquí Dub ‘mé sei morsèus que mesclan musicas orientalas, electronica e paraulas en occitan, sembla evident son biais creatiu. Mai autanben de difusir l’òbra dei musicians jusieus de Nekouda , que cantan ‘mé Francesca Atlan, es bèn far descubrir un biais de cantar provençau que, mai que d’un còp, leis afogats de musica provençala ignoravan.

Aqueu rescòntre pòu èstre fach amé lo disque. Aqueu compren cinquanta sèt tròçs onte trobarem tant lo bresilenc Rio Mandingue coma lei « musicas creativas dei Balkans » d’Aksak o encara lo grop occitan Fòrabandit. Estampat a 5000 exemplaris, lo « CAC 2012 » pòu èstre trobat dins leis eveniments musicaus de la Regien Provença Aups e Còsta d’Azur, coma dins aquelei qu’organisa son partenari l’Arcade Paca (un organisme de formacien deis artistas).

A agut pron de succès dins un salon professionau italian onte Pèire Bonnet a representat la Regien au començament de decembre : Medimex, a Barri (Polhas), onte la bandiera regionala disiá : « La musica e la lenga d’òc ». La veirem aquela au mes de mars a Marselha, per un autre salon dei musicas trad’ de creacien, Babelmed.

Serà interessant de precisar qu’aqueu disque es a gratis.
 

eja vous avian parla de l’Amap dóu disque d’Arle. Aro es facho. E 165 Arlaten e àutri de l’encountrado, « mai tamben d’àutris endré en Franço que nous an couneissu em’internet » que nous dis Amor Flores, lou president de l’Assouciacioun per lou Mantèn en Arle dóu Disquàri de Proussimita.  
 
Aquéu disquàri es Joan Colomina. Aro fa quinge an que meno lou pichoun magasin de disque de la carriero Réattu, e es verai que lou mounde intro dins aquelo espiçarié fino de la culturo. Lou disquàri, causo raro à l’ouro d’aro, pòu parla en couneissenço de touto meno de musico, e counèis lis autour loucau coumo se n’èro lou paire. Es que deja vend si disque dins un sistèmo de « musico equitablo » : sèns l’etapo dóu distributour, pago adounco mai de la mita dóu pres de vendo a l’artisto, qu’avié counseia au moumen delicat de l’adoubamen de soun obro.
 
 Sian en plen dins l’ecounoumìo soucialo em’aquelo iniciativo. Lou principe de l’Amadip es que chasque sòci s’engage de croumpa de disque chasco annado, segound un ritme que decido. Es tout parié qu’em’uno banasto païsano d’Amap, leva qu’aqui i a ges de proudutour.

A la fin de l’annado passado, Joan Colomina, pertouca per lou telecargamen de disque que despièi d’annado demenis li vendo de soun magasin, aviso quàuquis-uno de si pratico de la barraduro envisajado de soun coumerce, que sa chifro d’afaire s’amermo pau à cha pau. N’i a quàuquis-un que decidon de reagi.
 
 « Ero uno decisioun propro à manteni lou disquàri au nostre, soun emplé e sa coumpetènci, mai tamben touto uno sequèlo d’ativita que se menon aro » ajusto Amor Flores, un ensignaire retira e musicoufile. Es d’aqui, es verai, qu’es naissu fa sege an lou festivau Convivència, que mesclo musico dins li carriero e debat de soucieta.
 
 Uno assemblado, en febrié, acampè mai de seissanto Arlaten, pièi tres cent quaranto proumetien de s’engaja per un an. Dous mes après, es deja la mita qu’an counfirma. Fau aro espera lis àutri, per vèire se lou magasin mé touto la boulegadisso culturalo qu’entrino au païs poudra subreviéure…
 
Amadip, tel. 04 90 96 59 93 et amadip@laposte.net

Aquò comença coma un èr de violon ressat, seguit per un alen d’ocarina ; i a de vent deis estèpas dins tota aquela musica ; puei après una minuta e mieja, l’ocarina vòu ben jogar un èr ample, pontuat per lo meme gratejament de violon : una nòta puei tres cròcs. Laissatz encara passar una autra minuta e mieja, e l’ocarina qu’ara s’es afogada (esto còp lo vaquí lo vent de plana !) se fa sostenir per lo violon, que discutís avans que lei dos instruments se rejonhan dins una mema nòta finala. Es Murmures, un dei tròç pus suggestius dau darrier disc de Miquèu Montanaro, Tovàbb.
 
Aqueu mot d’ongrés, per çò que ne’n sabèm, vòu dire quauqua ren coma « pus luenh ».
 
I trobam aquel ambient d’Euròpa Centrala que sotalinha la musica occitana de Miquèu Montanaro despuei que, fa vint ans e mai, foguèt convidat en Ongria, i foguèt presat per lo public e d’autrei musicians. Lo rapòrt de Montanaro amb Ongria es prefond. Dòna Montanaro, l’artista plasticiana Niké Nagy, i nasquèt. E son enfant Baltazar i aprenguèt la bèla partida de son art. Aqueu violonista de jazz ara jòga en duo dins aqueu disc, vendut en Ongria despuei un an amb un polit succès. Ara se pòu tanben crompar en França.

Se Tovàbb es ben jazzy, se Tangoïde… es ben en forma de tango, se podèm ramentar pereu de Kardos, que vòu dire « espasa », e que justament sembla ben plen de vòlha . D’un biais generau, aqueu disc es mai qu’agradiu, e subretot es un dialòg entre Miquèu e Baltazar, lo paire e lo dròlle.
 
Sabèm lo biais de dialogar dau Miquèu Montanaro amb d’autrei culturas ; aquí charra ben amb quauqu’un que, segur, coneisse ben. Baltazar apren lo violon tre sei nòu ans, puei se perfecciona en Ongria. E ara, coma son paire, multiplica lei projèctes de rescòntres, amb d’artistas deis antipòdes, de còps. 

La còrda tibla dins la rèire-botiga de Moussu T., au mitan d’una carriera estrecha e sorna dau quartier vièlh de La Ciotat. Tatou, lo cantaire, ben carrat dins son radassier, enviroutat de doas guitarras, fa leis ussas e espincha dins l’esquina dau Lionel, l’engenhaire dau son que maneja lei manetas d’un ordinator. Blu, l’òme dei còrdas, s’atenciona de l’acompanhament de banjò, e rena. Un còp qu’escotan, dos còps... dètz còps, sempre i a quauqua-ren que va pas.
 

Blu se leva, s’avança a la pòrta, e se còta dins l’alandament. Sarra leis uelhs, fa la bèba. Quauqua-ren i a que va pas. Fin finala travèrsa encara un còp la pichona pèça, duerbe la pòrta de l’estudiò negre, e ditz simplament : “la vau tornar jogar aquesta partida!”. L’engenhaire sospira. Dau lo matin que l’i es, entre quatre parets, enviroutat de son materiau, e de musica a n’en venir madur.
 

Siam dins lo sant dei sants, la gleisa sonora, lo betlèm d’onte va espelir lo disc CD (esperat!) venent de Moussu T . Lo cinquen. Es aquí, dins trenta mètres carrats pas mai que s’amagestra, de l’esperit de Tatou fins ais arenjaments sonors, la musica qu’aimam, lei paraulas que dison l’eime d’una epòca e d’un país escorchats.

Lo títol es  pas encara coneissut, ni mai causit d’alhors, e lei noms de la dozena de cançons son provisòris : “Liseron”, que venèm d’ausir en francés, « L’Estraça » e « Lo Dintre » en occitan, ò mitat-mitat sus lo disc. Siam dins lo temps que se causissan lei causas : lei noms dau ninet e la color de son vèstit...
 

Mai doas causas son seguras. Blu rockiza sa musica e mantunei cançons son sostengudas per un flàmi* electric vertadier d’una beutat a vos emplir d’emocion ; e d’un autra caire, lo biais bresilian de la musica, pròpria nordestenca, se marca mai que dins leis autreis alboms dau grop.
 

Aquel afaire leis ocupa dau mes d’octòbre passat. E lo disque serà sus lei pòsts dei seccions de discaires solament en octòbre venent. L’enregistrèron en genier; ara s’adoba ; en mars lo percussionista Jam Da Silva, ò « Jamilson », un Recifenc qu’es dins la còla dau començament, vendrà jogar sa partida ; serà puei lo pretzfach longàs de pòst-produccion, la comunicacion, totei aquelei causas que sens elei lo disc lo melhor vos donariá pas lo viure…
 

La venguda d’un disc comença segur per l’idèa dei melodias. “Quora tenes l’idèa, tenes la cançon ; de còps es una frasa, pas manco un tèma. Lo rèsta es ren que d’amelioracions” fa Tatou, d’un gèst de dire: “E ne’n passi!”. “Arriba que l’idèa siegue entre ieu despuei d’annadas, coma per aquela cançon qu’alestissèm de l’avarament d’una barca. E coma s’en parlèt ambe Blu, me diguèt que sariá ben d’i pausar lo personage de la mairina dau batèu, la filha dau patron, qu’au moment de l’avarar auriá guinhat a l’obrier qu’èra aquí. Coma aquò devèn una cançon d’amor intersociala e aquò l’aviam pas vista ansin au començament”. Lo restant es ren que d’adobament; “es enquadrada una cançon, ambe son ritme que declinan lei còblas, pas mai”.

Après d’oras a la regia son, tot lo monde se retròba a l’entorn d’una taula, i a de còca còla e d’entrepans ambe de cambajon. S’i galeja un pauc, e s’i parla encara de musica. Moussu T. fa lo liame entre lo blues, lo tradicionau occitan e la musica bresiliana dau Nordeste. “I prenèm lei causas que semblan s’endevenir ambe l’estile de Moussu T”. Manguebeat (lo son de la Mangròva), es lo nom d’aquela musica que nòstrei Ciotadencs van pescar e gamachar au nòstre.
 

“Ansin”, vèn mai Tatou, “se te rementas de Mademoiselle Marseille (lo nom dau premier albom de M.T. e mai lo títol d’una cançon, nda), sas qu’es un blues, mai qu’es pas lo triò costumier guitarra-bassa-bateriá que lo ritma, mai lo panderò, una percussion bresilenca. E parier de mantunei cançons”.
 

Sus un fons occitan passat per Sicre e Loddo,  Lei Fabulous Troubadours e La Talvera, entraïnaires dau Massilia Sound Systèm, qu’entraïnèt fin finala Moussu T. e Lei Jovents (famosa linhada!), lo Tatou es anat furnar dau caire de la musica nordestenca. Es son univèrs musicau segur, son interés per la causa sociala pereu. E d’un autre caire, marca mai lo rock, aquel univers.
 

E per o provar me mena dins l’estudiò pròche, escotar encar un còp “Liseron”, lo tròç qu’a pas encara acabat de lei far susar. Es per la bòna causa, lo resultat ameritarà de s’escotar fenèstras dubèrtas. Fau que lo monde profiecha d’aquela sensibilitat.