Alòr que seissanta-sèt despartaments francés son ara pertocats per la calorassa , lei prefècts de Provença Aups Còsta d’Azur an signat d’arrèsts pèr esparnhar l’aiga.

Se secaressa e calorassa van pas forçadament de cotria , en l’estiu 2017 semblan pasmens se conjugar pèr agravar la situacien.
 
Es dins aqueu quadre que lo director de l’Agéncia de l’Aiga pèr Ròse Mediterranèa, Laurenç Roy, es vengut a-z-Ais, de Lion, dimars, pèr presidar un collòqui sus l’Aiga e lo chanjament climatic.
 
« Ja exista una tensien dins leis usatges de l’aiga, » qu’a dich, « e tre ara dins quaranta dau cent dei rius valats e ribieras coma dei bacins versants  podèm pas acontentar totei leis usatges e gardar ai corrents d’aiga son bòn estat de biodiversitat ».
 
Segon eu i a dètz-e-nòu bacins de Provença que dejà coneisson aquela tensien.
 
Aquò s’es pas tant dich, mai EDF, actor màger dei corrents d’aiga provençaus n’an coneissut una d’aquelei tensien, e dei bèlas.

L’electrician a fòrça posat dins lei resèrvas dau Serre-Ponçon, lo bacin màger de l’aiga de Durença, quand lei centralas nucleàrias èron en mantenença, l’ivèrn passat. « La nèu finalament a pron tombat » que nos aviá rassegurat son capolier de l’idraulica.

A l’Agència de l’Aiga, ajustan pasmens : « ce qu’èra verai en mars l’èra pus tant en abriu, que la resèrva an tirat dessus ; e ara son inquiets ».

Segon l’Agència de l’Aiga, l’estiu, vint-e-quatre miliens de mètres cubes mancan a la Provença, es a dire l’equivalent de la consomacien annala de 520 000 abitants, dètz dau cent de sa populacien !
 
« Es pas possible de bastir d’obratges de mai coma solucien » qu’ajusta monsur Roy, « la solucien passa pèr una concertacien entre totei leis actors, pèr esparnhar l’aiga e la partejar ».
 
Acabadas aquelei culturas de blat-negre que demandan fòrça aiga ? De societats coma lo Canau de Provença avançan l’idèa que l’aigatge dei tèrras pèr aspersien seriá ben mens consomarèla d’aiga que la gravitària.

E mai que d’una collectivitat, au destapat d’aquelei concertaciens que dison PGRE (Plans de Gestien de la Ressorsa en Aiga), a chausit de retenir leis aigas de la prima dins de bacins artificiaus en còlas , pèr se gardar dau manca de l’estiu.

Es ce que fan per exemple lei collectivitats dau bacin de Calavon, en Leberon, lo mai emblematic dei PGRE de Provença jusqu’ara.
 
Segon Laurenç Roy, lo potenciau d’economias d’aiga en Provença seriá d’aperaquí cent-quatre-vint miliens de mètres cubs d’aiga.  

Tot aquò segur es pas sens consequéncias per la santat. Ansin, dison qu’un pacient òuperat a l’espitau d’Avinhon aviá agut d’auvaris non prevists. L’òuperacien que deviá durar una o doas oras s’èra finalament esperlongada quasi tota la jornada sota un contraròtle visuau que marcha amé la radioactivitat. Un còp tornat au sieu l’òme constatèt que sa pèu èra cremada.
 
Lo rapòrt de l’ASN nos fa saupre tanben que lei scanners sont pas totei reglats coma devrián. E sotalinha qu’aqueu de l’espitau public d’Ais-de-Provença es mai pebrat que d’autrei. « Es ti bèn utile de voler una resolucien d’imatge fantastica per cada situacien ? » que demanda Pèire Perdiguier. Lo debat amé lo personau medicau es dubèrt.
 
L’espandiment dau nucleàri medicau es pas la soleta rason de la mai granda difusien de radioelements en Provença. En silenci, despuei d’annadas, tota mena de mestiers utilison de mai en mai aquelei tecnologias.
 
Per exèmple, en Provença comptam vint e sièis burèus  d’estudis que radiografian de soudaduras, dins lo bastiment o l’industria, per exèmple dins lei rafinariás pròchas de la mar de Bèrra. Darrier una muralha, lei soudaduras de bornelariás pòdon, es verai, pas èstre verificadas sensa destrurre lo betum.  Pasmens, lo personau, de còps que i a, pòu èstre pertocat per lei radiaciens, coma es arribat l’an passat dins la rafinariá Esso de Provença. Après una pana d’instrument de contraròtle, lo personau auriá degut establir un perimètre de seguretat, puei far intervenir lo constructor de l’aparelh. Mai lo tecnician intervenguèt solet, e siguèt bèn expausat a una dòsi dei gròssas.

En janvier 2012, adonc, l’ASN contrarolèt dins la meme jornada toteis aquelei BET. E siguèron espantats, lei contrarotlaires, de vèire que onze trabalhavan sensa autorisaciens, o amé d’autorisaciens perimidas.
 
La difusien esconduda de radioelements segur pertòca premier lei trabalhaires de l’industria nucleari. E l’ASN aquí tanben de s’inquietar. « Amé la sota tractança en cascada d’Areva o dau CEA, avèm déjà vist que, s’au premier nivèu, lo monde es assabentat dau biais de trabalhar en seguretat, après, aquela consciénçia se desfiela lèu » reconèisse Pèire Perdiguier.  Lei sota tractants dei sota tractants d’Areva seràn bèn mens aparats que lei premiers.
 
E, coma lei grands chantiers dei reactors de recèrca de Cadarache, amé lo projèct Iter, començaràn entre 2013 e 2014, pòdon bèn susar d’ànsia, leis agents de l’ASN. De saupre s’auràn pron d’independéncia per ordonar d’arrestar un d’aquelei chantiers, o d’enebir tala o tala entrepressa se jamai leis auvaris arriban.