Espantant ! Leis olivedas e lei vinhas que sèrvon de talhs còntra lo fuec son justament aquelei qu’an brulat au moment de l’incendi d’Orgon e de Senàs, tre lo 26 d’avost passat.
 
Nos lo confierma Miquèu Fabre, lo premier adjonch dau cònse de Senàs, e eu tanben ancian agricultor dins aquela comuna. « Dijòus passat amé d’autrei professionaus avèm fach la tornada dei tèrras cremadas, e pòdi vos dire qu’es justament dins la peiriera, reabilitada per Lafarge Granulats dins leis annadas 90, que lo fuec a tot brulat ».
 
500 ametliers, oliviers e auciprès li siguèron plantats per lo cimentier sus 9 ectaras e son ara en cendres. Tot parier per de vinhas qu’an brulat, coma de vergiers qu’an vist sa premiera tiera d’aubres brular tanben. « Ai vist d’aubres e de vinhas que belèu èron cremats sus trente mètres aperaquí, mai arriba que mai luenh dins la tèrra lei vegetaus siegon secs » nos ditz encara l’elegit.
 
Segur, lei tèrras siguèron pas lei soletas victimas agricòlas d’aqueu chaple de natura qu’a premier brulat lei pinedas dei premiereis auçadas deis Aupilhas. Un apicultor a perdut 60 bruscs dins aquel  afaire. Subretot, vaquí qu’una bastida de païsan tanben a completament cremat. « Es leis auciprès que fasián baranha au mistrau que siguèron brulats, puei de paletas pausadas, puei un calabèrt , puei enfin l’ostau meme ! » E dins un autre endrech un engenh agricòla, eu tanben sota d’auciprès, a brulat.

Lo ponch comun d’aquelei tèrras cremadas sembla bèn « qu’èron pas netas » aponde monsur Fabre. Leis oliviers aurián pas degut cremar a la peiriera, mai l’èrba que creisse dessota, ela, siguèt manjada per lo fuec violent que bofava lo mistrau. Tot parier dei vinhas, qu’èron pròchas de bauquieras, d’ancians tenements avuei abandonats.
 
Es mens car de pas desbrossalhar entre lei tieras de culturas, e per lei vinhas segur que rènde ren de o faire. Lei gardar afavorisa la biodiversitat. Mai dins de situaciens tant excepcionalas, se debana pas parier.
 
« En veritat, un pastre vèn chasca annada dins l’oliveda de l’anciana peiriera, per asard aquest estiu èra malaut e l’avèm pas vist » precisa M. Fabre. Alòr, es que faudriá de norrigatge per aparar l’agricultura ?
 
 « A l’ora d’ara podèm pas encara dire quant tot aquò costarà, siam solament a la debuta de l’enquista » nos declara Ronald Julliand que s’occupa dei Calamitats, a la Chambra d’Agricultura 13. « Sabèm pas encara lo bilanç, lo saubrem quand lei païsans pertocats auràn declarat seis auvaris ais companhias d’asseguranças ».

Mai per eu, sembla pas possible de vèire declarar un estat de calamitat agricòla amé lo fuec. S’es jamai vist. Lei reglaments lo preveson pas. La grela devastatriça d’abriu 2010 aviá poscut èstre remborsada per lo Consèu Generau dei Bocas dau Ròse, en defòra d’una reconeissença de calamitat, perqué « lei servicis dau CG13 avián poscut convéncer l’Union Europenca de far derogacion a sei règlas. Mai es complicat e longàs, impossible de lo far chasque còp ».
 
Rèsta de saupre se lo vin patirà d’aquel incendi màger. Mai que d’un a remarcat que la vinha èra cuberta dei poussas de cendres. « Es bèn lèu per dire que degalharà lo vin de la cooperativa, fau esperar per o saupre » aponde monsur Julliand.
 
Una causa es segura, tot alentorn de la ciutat rurala, la natura, ela, es estada ferida . Lei bòscs brulats aquí e ailà, fins qu’ai premiers contrafòrts deis Aupilhas, un joieu de natura.

Malurosament  per elei, lo soleu lusirà mens que previst dins l’avenir per l’electricitat renovelabla. E aqueu pargue fotovoltaïc benlèu serà lo darrier que bastiràn leis societats que plantèron cavilha fa pauc d’annadas en Provença, que faguèron pilha dau pretz de l’electricitat renovelabla, garantit fins a l’autona passada.
 
Es lo cas de l’entrepresa bèlga Enfinity, creada ambé de fons de pensions flamencs en 2005 e que lèu lèu sa chifra d’afaires s’aucèt a 350 M€ au nivèu internacionau, fornissent d’aquí d’ailà de pargues fotovoltaïcs en Euròpa e ara dins lo monde. Encuei, la pichona còla francesa de 25 personas comença ja de desbauchar seis emplegats as Ais de Provença. Es acabat lo temps urós dei profiechs aisats.
 
Lo govèrn francés comencèt per instituir en 2010 un moratòri sus lei permés de bastir aquelei centralas d’energias, puei au mes de març passat, a la fin dau moratòri, lo pretz garantit passèt de 58 a 31 centimes d’èuros. Tot an un còp, èra plus tant sucós, lo fotovoltaïc en França.
 
“Fau dire que se’n dobtaviam, èra anat mai que mai aut, de tròp ! » nos ditz lo sénher Estève Grodard, lo baile d’Enfinity França. Dins lo mitan deis industriaus seriós, s’èran amagats de baratiers. « Mai per lei projèctes ben menats, seriosament, me pensi que serà encara possible de trabalhar en França ». En veritat, se ditz qu’en Avinhon, un pargue siguèt liurat sens ondulator, per de gents qu’èran pus fòrts ambé la calculeta qu’ambé l’energia renovelabla.

Un autre projècte, gigantàs aqueu, se deuriá negar dins la garriga provençala, sensa que degun lo regrète, levat de son promotor, la societat Voltalia. Una vertadiera caricatura : se tractava de cubrir de pasquiers de fedas e d’espacis naturaus de panèus solars sus mai de tres cents ectaras per produire, que disián, 100 MW d’electricitat. Ara que lo profiech esperat cabussa, vaquí que s’ausís plus charrar d’aqueu campàs negre.
 
Pasmens l’idèa d’una Provença deis energias renovelablas sedutz, segur, dins un país sensa centrala nucleara, mai que produtz pas mai de quaranta dau cent de l’electricitat que chabís, e que chabisse totjorn que mai. La question, segur, es de saupre s’aquò se pòu faire còntra la biodiversitat o l’agricultura provençala?
 
La societat Enfinity, per pas cabussar, es a mand de cambiar completament son biais de faire. « Pensam de se’n sortir ambé l’installacion de centralas sus lei bastiments en luec d’aquelei pargues » nos ditz encara lo sénher Grodard. Ja dins Cantal una jaça dei gròssas s’es cubèrta de panèus solars, d’una poténcia de quasi un megawatt. De veire s’aqueu sector pòu far sa revolucion e trabalhar per un pretz onèste, amb una renda que lo farà pas tant ric.

Lo pretz garantit de l’electricitat renovelabla deviá favorizar una filiera complèta en Euròpa, mai en veritat, aprofiechèt subretot ai vendas de panèus chinés e, tanben, lo fau dire, alemands. Mai que d’un vòu veire lo lobbying d’EDF, pas encara lèst de trustar l’ensems dei projèctes en França, dins aquelei règlas novèlas que son a far cabussar l’ensems dei societats d’electricitat renovelablas qu’en França an pas l’astre d’èsser pron solidas per esperar un an o dos que lo mercat exagonau se respeligue.
 
E per lo còp, vaquí leis elegits locaus que s’esmòvon tanben. “Pensavi que ma comuna tocariá 1,2 M€ l’an de Taxa Professionala” nos ditz Raimond Philippe, lo premier cònsol dei Mès; “ailàs entre lo moment que s’endraièt lo projècte e aqueu de l’inaugurar, s’abandonèt aquel impòst”. Ara, e maugrat que lei servicis fiscaus semblan pas capables de calcular la renda que podrà tocar la comuna, son cònsol pensa que serà pas mai de 400 000 €. Ambé la pèrda d’emplecs a la fabrica quimica pròche de Sant Auban, vaquí una escasença polida que s’es fonduda au soleu. Lei elegits ruraus, aparaires deis energias renovelablas, benlèu que tanpauc o seràn un pauc mens deman.