Tota l’Industria americana s’endralha dins l’esplecha de gas de chiste, que fa ara deis USA un exportator d’idrocarbures. Perqué tant de vòlha ?
Après 150 ans de revolucion industriala, qu’avèm fòrça tirat sus leis energias fossilas, la resèrva mondiala es a fondre. E lo resultat de son esplecha es l’efècte de sèrra. Es dins aqueu contèxte qu’arriba l’idèa d’esplechar leis òlis e gas de  chiste, bòrd que lei gràndei companhiás petrolieras n’avián lo gaubi.
 
Qué destria l’esplecha dau petròli tradicionau e aquela dau petròli de chiste  ?
Lo biais de faire es completament diferent. Amé lo petròli, lei resèrvas son de pòchas immensas mentre qu’amé lo chiste es tot lo contrari ; qu’avèm de micrò particulas semenadas d’en pertot. Aquò càmbia tot per l’esplechaire. L’extraccion se fa amé l’ajuda de la quimia combinada amé lo cavament. Fau cavar prefond, puèi cavar encara a l’orizontala, alòr que se debana la fracturacion idraulica.
 
Es coma aquò que siguèt possible d’anar prefond quèrre gas e petròlis. Per aquò far, es necite d’injectar fòrça aiga e arena combinadas amé de produchs quimics, que sa composicion es segreta. Sabèm solament que i a d’acide cloridric, d’agents gelificants e d’antibacterians.
 
Un còp facha la fracturacion, se recupèra lo gas, mai tambèn lei fangas.

Quant de petròli e de gas seriá possible d’esplechar coma aquò ?
Estimar lei resèrvas en França es pas facile, que lo sauprèm qu’un còup que serà escandalhat  lo territòri. Mai sembla qu’avèm la premiera resèrva d’Euròpa per ce qu’es dau gas de chiste, e que siam au quingenc reng per ce qu’es dau petròli. Segon l’Agència Americana d’Informacion sus l’Energia (ESEIA) seriá la China, la premiera resèrva mondiala, amé beleu 31 000 miliards de mètres cubes, seguida per l’Argentina amé 21 000 miliards. Pensam que n’i a fòrça tambèn en Ucraïna.
 
Pasmens l’estimacion tèn pas còmpte de la dificultat d’ esplechar , que pòu èstre terribla. En Polonha, per exemple, la resèrva èra fantastica, mai l’esplecha impossibla, bòrd que la ròca èra ben tròup dura per aquò faire.
 
Per dire lo verai, a l’ora d’ara i a gaire qu’ais Estats Units, au Canadà e en Argentina que se tròban en meme temps de ròcas soterranhas adaptadas a l’esplecha, una infrastructura industriala  que rende possibla aquela esplecha, e una reglementacion pron negligenta per l’autorisar.
 
E en practica, es qu’es duradissa aquela esplecha ? Pron per una activitat vertadièra ?
Au començament, amé de bònei condicions, l’esplecha dona una produccion importanta. Mai leu demenisse, e après dos ans, es un vertadier estraçament. Vaquí, segur, una situacion tala coma leis aiman leis especulators ! Es la rason que nos vau aquel afogament deis Americans, que s’embalan per chasque novèu jaç. Amé l’esplecha deis arenas bituminoias canadianas, leis Americans imaginan un oleoduc-gasoduc per lei menar jusqu’au Golfe dau Mexic. Maugrat un moratòri ! Deman amé lei Republicans US au poder, se farà. Es fòu !

En Euròpa vos sembla possible aquel afogament per lei potz de gas de chiste ?
Non, en Euròpa, lei jaç son mai pichons, e lo Còdi Minier empacha l’esplecha privada. A autorisat per exemple de suspendre lo permés de recèrca dins lo Luberon, que premier siguèt jamai que delivrat per cercar de petròli convencionau.
 
Borloo n’as donat 64, de permés, en 2010. E 20 èron per de gas e petròlis de chiste. Au Miègjorn èron tótei per cercar de gas : Monteleimar, Nime, Alès… Puèi en julhet 2011 amé la Lèi Jacob, la fracturacion siguèt enebida, e l’informacion dau public obligatòria.
 
Siguèt une empacha dei gròssas per leis industriaus francés, solets en Euròpa a possedir lo gaubi dins tota la filièra, amé Total, SNS, Lafarge e Veolia.
 
Quaus son lei riscs am’aqueu tipe d’esplecha ?
Amé 15000 m³ d’aigas cargadas de produchs quimics per chasque potz, lo premier risc es idric, d’aitant mai que lo malhum sosterranh es important dins aquela esplecha. S’i tròba de metan, qu’eu polluisse leis aigas sota tèrra, amé d’autrei gas d’efècte de sèrra. 30% seràn mandats dins l’atmosfèra. E lo sota-sòu pòu èstre clafit de 750 produchs diferents d’esplecha, am’ un potenciau  nociu.

Seriá cresible d’esperar un reviscolament de l’emplec amé l’esplecha de nòstreis idrocarbures sosterranhs ?
Per reviscolar l’economia pensi qu’es un marrit chiframent. Pertòca lo paisatge, e per quauqueis emplecs creats per quauquei temps, l’esplecha de gas de chiste farà fugir lei toristas per longtemps. Après coma faràn aquélei país per reviscolar l’economia ?

pour commander l'ouvrage, en français, partiellement écrit en occitan.

Ecrit en provençal avec les suggestions lexicales de Reinat Toscano

Nos l’an ja pron dich lei gents dau Nucleàri en França : amb élei, ges de gas a efècte de sèrra (GES). Mai benlèu que deman podran en mai d’aquò afirmar qu’avèm besonh de l’atòma per crear lo catalisaire que podrà faire dau GES màger, lo CO₂, una fònt d’energia... descarbonada. Mai es encara luènh de la sopa a la boca.
 
Lo SiS2M, un laboratòri mixte dau CNRS e dau CEA vèn de trobar un mejan de reciclar lo dioxide de carbòni per n’en faire un carburant. Subretot, lo pòdon faire, que díson, d’un còup solet. Pas besonh d’una cadena d’operacions complicadas a de rèng.

Per aquò fau un catalisaire, e aquélei cercaires n’an trobat un, organic, valent a dire que pausa pas lo problema de toxicitat dei metallics. Adonc, ambe lo silane, un derivat dau silici, arríbon a caufar pron de CO₂ a 150 degrats Celsius. E d’aquela reaccion n’en tíron dos elements : lo silanòl e lei formadides.
 
Aquélei, ja, son fòrça utilisats dins l’industria farmaceutica, e tambèn dins la petroquimia que n’en fa de pegas e de textiles. Enjusqu’ara, lo silanòl èra pas mai qu’un residú sens valor. Mai vaquí que, s’es possible de lo reciclar en silane, podrié èstre utilisat dins l’industria nucleara o dins la fabricacion de panèus fotovoltaïcs.
 
Un autre biais de faire, sarié de cercar, coma o fan leis Americans de l’Universitat Urbana Champaign, dins l’Illinois, de desvelopar un atrobat . Convertísson de dioxide de carbòni en monoxide de carbòni, que tèn una vertadiera valor energetica, e que pòu èstre una matèria premiera d’idrocarbures.

Mai en principi, faudrié per aquò mai que mai d’energia. Nòstrei cercaires contornéjon la dificultat gràcia a un liquid ionic que, eu tambèn, catalisa la reaccion.
 
Aquò dich, lo plantum rèsta encara lo mejan melhor de capturar lo carbòni. La bòna novèla es que n’en captura mai que ce que pensaviam. Un estudi internacionau avié conclús dins leis annadas 1980 que tot lo vèrd de la Tèrra podié espompir aperaquí 120 milions de miliards de gramas (o 120 petagramas).

Vaquí qu’una autra còla de cercaires americans, australians, olandés e japonés alentorn de sa capoliera Lisa Welp s’entrinèt au prètzfach de tornar faire aqueu trabalh.

E an trobat que siguèt pas tengut còmpte dau fenomène Niño, un rescaufament ciclic. En fin de còmpte siguèron 175 petagramas qu’èron intrats dins lei fuèlhas e leis èrbas dau monde entier.