A vèire s’espinchar de biais leis emplegats d’Alteo, totei davant, e lei ecologistas amé lei pescaires e lei scientifics, totei a l’arrier, l’observator podiá se dire que l’ escomessa seriá de veire aquelei doas còlas s’acordar.

Divèndres 11 de setembre, l’Ostau dau Pòple de Gardana èra clafit de monde per l’unic acamp public d’aquela enquista publica que deu autorisar, o non, la societat d’alumini a remandar seis aigas cargadas encara trenta ans a la mar. Va fai dejà despuei 1966 e deviá arrestar sei remandadís a la fin de l’annada. Mai ditz qu’exista pas d’alternativa tecnica.
 
« Sabètz pasmens qu’amé l’arsenic, lo mercuri e tota la tiera de quimics que mandatz a la mar, es tota la cadena alimentari que serà pertocada » deu cridar Enric Augier, l’ictiològ qu’a creat l’Unien Calancas Litorau. A l’avans es siblat, a l’arrier pican dei mans.
 

Leis uns an paur per seis emplecs e l’economia de la ciutat provençala, lei autres per sa santat e per l’estat de la mar.
 
Segon l’avejaire dau Burèu de Recèrca en Geologia Miniera, leis uns e leis autres podrián pasmens anar de cotria .
 
Aquel organisme d’Estat a rendut una « tièrça expertisa », es a dire una critica argumentada dau dorsier depausat per Alteo a l’enquista publica.
 
Segon son analisi l’arsenic e quauqueis autres produchs quimics dei fangas remandadas per Alteo, podrián èstre neutralisats am’un procès de fabricacien onte intrariá l’acide sulfuric.
 
« se podriá adonc tractar lei coladuras a neutralisar amé l’acid sulfuric dins la tòca d’eliminar la part de metaus que contenon » que ditz lo BRGM, « a la condicien de redurre lo debit d’aquelei coladuras qu’arriban a l’estacien d’espurgacien, onte devon retombar ». 

Mai la produccien alentida per la decantacien dei fangas après lo procès de fabricacien, aquò costariá de sòus, segur.
 
Un investiment de 4,3 a 8,4 miliens d’€uròs seriá necite, totjorn segon lo BRGM, per poder tractar puei lei fangas. Mai l’alentissament de la produccien d’alumini la fariá segur mai pichona. E aquò costariá de 5 a 10 miliens chasque an.
 
Una solucien « aplicabla dins lei dos ans », mai que fariá pas tant remunerar leis accionaris d’aquela societat.
 
La solucien que lo BRGM demanda d’estudiar mai a Alteo, an’aqueu segur que li agrada pas. Sus lo papier, es per de resons tecnicas. Es de se demandar pasmens se siam pas aquí dins un debat sus la compatibilitat dau capitalisme amé l’environament e la santat dau monde.
 
Per lo baile d’Alteo, es pron de veire l’aiga sensa color que remandarà son usina a la mar. Perqué faire mai ? Per lo professor Augier, ce que se vei pas, lei peis lo manjan pasmens . « Avètz pas entendut parlar dei perturbators endocrinians ? » La perturbacien, que causa lei quimics, pertòca peis, o umans que manjan de peis, e leis empachariá de se reprodurre.
 
L’esterilitat deis uns per sauvar lei profiechs deis autres ?
 

Article écrit en provençal maritime avec les suggestions lexicales d'Alain Barthélemy.

“Cinq an per trouba lou mejan de councilia l’industrìo e l’envirounamen, es ounèste” per lo presidènt de la Coumissien Envirounamen dau Counsèu de Desvouloupamen de Marsiho Prouvènço Metroupòli.
 
L’ecounoumisto Felip Langevin es pas d’aquélei que dison que fau barra l’usino Alteo de Gardano, nimai d’aquélei que pènson que fau proutegi la mar riboun-ribagno creant de chaumàgi
 
Emé Jan-Louei Tixier, lo baile d’aquéu counsèu, proche deis elegi de l’Agloumeracien que viéu soun ultimo annado avans la Metroupòli, es ana depausa à Gardano un avis à l’enquisto publico que vèn de s’acaba.
 
Lou Counsèu de Desvouloupamen adounc estimo que l’Estat devrié óusserva « uno periodo derougatòri de cinq an, pèr lou regisclàgi deis aigo usado en mar per Alteo. » Un tèms que la soucieta, mai tambèn la coumunauta scientifico au nivèu moundiau, poudrié n’en prouficha pèr « travaia à la recèrco d’uno soulucien counformo au respèt de tóutei lei normo envirounamentalo de l’arrestat menisteriau dóu dous de febrié 1998 ».

Pèr va dire lèu, pèr lou Counsèu de Desvouloupamen, siegue Alteo a uno soulucien dins cinq an, siegue aura pus lou dre de remanda seis aigo pouluido à la mar au larg de Cassis.
 
Darrié l’avis dóu CD de MPM, l’i a peréu uno mesfisanço. « Lou doursié de l’enquisto publico siguè paga pèr Alteo, es à dire que lei coundicien d’independènci soun pas acampado » que dis Jan-Louei  Tixier.
 
En verita, leis espertige pega au doursié dóu BRGM o de l’Agènci de la Santa dison qu’Alteo a pas encaro fa soun poussible pèr remanda d’aigo sènso metau, arseni o mercùri.
 
E, nous apren Gerard Aubanel, dóu meme Counsèu de Desvouloupamen, « l’aigo douço remandado à la mar es mai lóugiero, s’aussara à la surfàci lèu, émé sei poulucien. Au mitan dei bagnaire ».
 
Alteo demando à l’Estat de poudé rejita à la mar ad vitam aeternam l’aigo talo qu’a pouscu la neteja, que dis qu’es pas poussible de faire mai.
 
Se vei que tóutei soun pas dóu meme avejaire .

Rédigé en provençal maritime, graphie mistralienne, avec les suggestions lexicales d'Alain Barthélemy-Vigouroux.

« Cassidanha es un dei dos principaus hots spots de biodiversitat entre lei asclassas prefondas de la façada mediterraneana francesa ».

Maugrat qu’aguèsse sotalinhat aquela particularitat de la fòssa sota marina au larg dei Calancas de Marselha, lo conseu d’admenistracien dau Pargue Nacionau a finalament recomandat a l’Estat de laissar Altéo polluir encara quinge ans aqueleis fons marins remirables.

L’a decidat lo 8 de setembre passat, après aver legit (o pas) lei 16000 paginas dau dorsier presentat per l’industriau de l’alumini.

Endraiat per Pechiney en 1966, l’usina de Gardana a racat a cinquanta quilomètres quauquei vint miliens de tonas de residús d’esplechas. Aquelei fangas rojas,

Alcan qu’a succedit a Pechiney, leis a remandadas puei. Puei Rio Tinto, que crompèt l’usina. E Altéo, après aquela societat…

Un arrestat prefectorau de 1996 pasmens, donava fin qu’a decembre 2015 an’aqueleis industriaus, per trobar una solucien alternativa.

Dins lo debanament complicat de la fabricacien de l’alumini, l’usina manja de quantitats de tèrras rojas, la baucita que se trasié de la tèrra provençala de mai que d’un endrech. 

Despuei quinge ans, l’usina gardanenca s’assaja a valorisar aquelei residús.

« Podèm despolluir leis aigas am’aquelei tèrras dins lo processus d’espurgacien, que ne’n lèva lei fosfatas » trompeta Laurenç  Poizat, l’engenhaire encargat de desvelopar aquela « Bauxalina », son nom comerciau.

En 2011 Rio Tinto aviá meme passat un acòrd am’una societat australiana, Virotec, que vendiá en Granda Bretanha aquelei residús.

En veritat jamai siguèt possible de vendre d’un biais duradís aquela Bauxalina, qu’Altéo podriá donar, se li aviá pron d’utilisators, levat per cobrir lei bordilhets.

Adonc es a la mar que destapa l’essenciau dei fangas rojas. A uech quilomètres en mar. Au mens serián d’inèrtes, que dis Altéo.

« Que non ! » contesta Jan Reynaud, un ancian engenhaire de l’Equipament, militant ecologista dau relarg aubanhenc.

Vèn de publicar a l’internet un dorsier per dire la nocivitat d’aquelei tèrras, que serà encara druda deman, s’Altéo, coma va dis, remanda quasi plus que d’aigas.

« Dison que remandaràn pas mai de 35 mg per litre. Mai s’es verai, nos farà quand meme 82 tonas l’an de tèrras au fons. E am’elei 12,5 tonas de produchs quimiques : nitratas, sòudas, cloruras amé tres milas tonas de metaus. Sensa  parlar de la radiòactivitat de 750 Bq/litra que caminon a travès la cadena alimentàri jusqu’à vòstrei sietas ».

Per redurre sa piada sus l’environament marin, Altéo assaja de separar tèrras e aigas, amé l’ajuda d’un filtre-pressa. Dejà un es actiu a Gardana, un second es en trin d’èstre installat, un tresen ara es comandat. 

Chasque còp còsta quinge miliens d’€uròs. Mai l’Agènci de l’Aiga ajuda aquelei crompas per quinge miliens, lo tèrç de la soma entiera. « E mai, en 2014 redurrà la contribucien d’Altéo a pas mai de 2,6 M€ » denòncia Jan Reynaud.

Aqueleis ajudas son fachas per encoratjar leis industriaus, o lei comunas, a milhorar son efèct sur l’environament.

L’ecologista sospicha la societat metallurgica de prepausar ren que ce que li còsta pas car. « Senon auriá reservat aquelei residús que contenon de titane, que deman pasmens serà rare ».

Fau dire que la rendabilitat d’aquela usina, venduda mai que d’un còp, es en causa. E am’ela l’emplec.

Es aquò segur qu’interessa lo premier cònsol PCF Rogier Mei. « A l’ora d’ara la vertadiera pollucien es pas l’aiga de tròp a remandar, que fau segur espinchar, mai es ben lo chaumatge ». E Alteo emplega 400 salariats dins sa vila.

« Enebir lei remandaments liquides o solides a la mar, uei, seriá barrar l’usina subran, bòrd que deguna tecnica alternativa exista » desclara de son costat lo deputat locau, l’EELV Francesc Micheu Lambert.

Ne’n siam plus au moment que Delfina Batho, l’anciana ministra de l’Ecologia, aviá desclarat a la deputada europeana EELV Miquela Rivasi, que la « cessacien de tot remandament seriá estrictament respectada a la fin de 2015 ».

Eriam alòr solament l’an passat.